Opening Fred van Esch in de Verdieping

Een foto uit een krant, iets wat hij ziet en wat hem raakt op TV, soms is het een tekst, een andere keer een bepaald uitzicht tijdens een wandeling in de natuur, een stad of museum. Schijnbaar voorbijgaand, op het eerste gezicht niet zo duidelijk. Maar meestal met een bepaald verlangen…of zoals Fred dat noemt….een niet te vermijden gedachte…

Dit alles brengt bij hem het proces op gang, van idee tot schilderij.
Hij wil graag herbeleven wat hem eerder raakte , Fred slaat het op ..laat het broeden.. laat zich beïnvloeden door andere gedachten en beelden.
Dit kan rustig een tijd duren, weken, eerder maanden, soms jaren; dit gaat ook gepaard met twijfel en onzekerheid; kan ik wel laten zien wat ik bedoel. Hij noemt dat de onderlinge wedijver en verdringing van gewaarwordingen om tot de oorspronkelijke beleving terug te keren. (hebben jullie hem?) Zoals je merkt Fred kan ook niet zonder taal, proza en poëzie.

Dus ook geen schilderij zonder titel. Ze blijken met elkaar verbonden. Elk schilderij is een verhaal. Dat ontdekte Helma en ik toen we in Tilburg op atelierbezoek gingen.
Alle werken werden een voor een op de ezel gezet om te laten zien, elk schilderij voorzien van een eigen verhaal; wat was het idee, hoe heb ik dat opgezet, welke problemen kwam ik tegen tijdens het maakproces, waarom zit dit stipje hier en dat lijntje precies daar. Als het schilderij in zijn hoofd (hij maakt nooit schetsen) helemaal is uitgedacht en hij weet wat hij wil gaan maken gaat hij eerst een spieraam timmeren, dan het doek opspannen en het doek prepareren met gesso, dat is een ambachtelijk proces. Dat duurt een tijdje, een tijd ook van uitstel en twijfel tot hij met het schilderen zelf moet beginnen. Het lijkt moeizaam te gaan alsof hij zichzelf moet overtuigen. Misschien zit in die onzekerheid ook zijn drang naar perfectie. Scherpe lijnen strak geschilderd, maar ook atmosferische kleurvlakken en grote kwasthalen naast elkaar.
Zie je het voor je? De manier waarop Fred dit allemaal vertelt in zijn atelier, met die kleine gebaren, zijn beminnelijke glimlach, zijn openlijk uitgesproken twijfel en zijn aimabele persoonlijkheid. Hij laat mensen op zijn manier kijken naar zijn werk. Hij pakt ze allemaal in, hij koketteert zelfs met zijn onzekerheid. Hij wil ons in een gemoedstoestand brengen die het makkelijker maakt zijn werk te “begrijpen”.
Fred kon het ook niet laten om enkele teksten op te hangen die hem inspireren. Als je ze leest allemaal prachtige stukjes proza, meer gedicht dan verhaal maar kunnen we hier spreken van een duidelijke uitleg? Ook hier lijkt het wel, wil hij de toeschouwer in een bepaalde stemming brengen.
Wat dacht je van de titels? Ook twijfel in de titels;
Voorbij de grens de horizon. Is de horizon dan geen grens? Het onstuitbare verlangen te moeten reproduceren,  Zink je weg, zink niet weg. Is heaven a safe haven for her? Wat gevoeld moet geleefd. Wil Fred ons op een verkeerd been zetten of aansporen om anders te kijken. We weten het niet, hebben misschien een allemaal vermoeden maar het houdt ons in ieder geval wel scherp.

Ook het formaat van zijn werk is belangrijk. De grootte van het schilderij is letterlijk van invloed op de beleving en heeft de neiging om te imponeren, zeker van dichtbij. Met dit formaat komt het wel binnen, wordt het een zintuiglijke overweldiging. Maar zijn schilderijen zelf, als we hier naar kijken, zien we krachtige, zeer beeldend sterke doeken die volkomen zonder enige vorm van twijfel zijn.

Maar dan toch als bijschrift bij de uitnodigingen via email en de post: Kijk, zo kan het ook, maar beter… maar helemaal zeker ben ik nog niet. Misschien is dit wel zijn drijfveer en typisch onze Fred; Kijk, zo kan het ook, maar beter… maar helemaal zeker ben ik nog niet. Laten we hopen dat hij het nog heel lang …helemaal zeker ben ik nog niet is….Juist dan maakt hij zijn mooiste schilderijen die naast kracht vol zitten met poëzie en tederheid. Als je goed kijkt zie je dat allemaal en als je (net als bij Helma en ik) hem uitnodigt het verhaal te vertellen over een schilderij dat je mooi vind, beleef je dat ook. Ik vond het een genoegen om samen met Helma voor Fred, als vriend en oud studiegenoot op de kunstacademie in den Bosch, deze tentoonstelling in te mogen richten. Met deze woorden wil ik deze zowel krachtige als poëtisch tentoonstelling openen.

Advertenties